Kannst di ´n Schriewdisch vörstellen ahn en PC? – Dat warrd ja jümmer seltener, ´n Schriewdisch ahn PC. Bald gifft dat dat blots noch in´n Museum, glööv ik. De Beropen, de ahn PC torechkaamt, warrd ok weniger. Na mien Besinnen güng dat in de 90er Johren so richtig los, dat överall de PCs opkeemen. Un denn dat Internet un de Söökmaschinen. Google weer domals noch nich de Nummer 1 op ´n Markt. So manch een Rümsliekern in dat world-wide-web weer mehr so ´n Ort Tapsen. Weer dat ok gefährlich? Man wüss dat ja nich. Hüüt weet wi, dat dat gefährlich ween kann. Liekers hett sik dat dörchsett; wenn du hüüt mal seggst, „Ik google dat mal“, verstaht di jedeen. Dor is nix mehr grulig an. – Un nu kümmt wedder en Stortsee op uns to: KI. – KI för jedeen. Kannst meist griepen, de Hölp, musst blots den PC opmaken. Söchst du wat mit KI in´t Internet, kriggst du nich 235.000 Drapers, KI faat för di de besten Lösen in een tosamen. Un KI seggt sülven dorto: Mag ween, dat dor Fehlers in sünd! Dat heet: Nu sitt dat „Problem un de Verantworten“ doch wedder VÖR den Monitor un mutt sik ´n Kopp maken, woans he/se dormit ümgahn will! – Ik will mal seggen: Wenn du mit Minschen ümgeihst, is dat aver ok mitünner so. Wenn du di en Rat bi dien Naver haalst, den seggt he di villicht, wat he meent, aver ´n Garantie kann he di meist ok nich geven, wat sien Utkunft stimmt. Orrer anners: Di geiht dien Auto twei. Seggt de KFZ-Mechatroniker: Dat Deel mutt nie! Orrer seggt he: Kann ik noch repareeren! (Ik bün mal froh, dat ik Vertruen heff to uns´ KFZ-Schlosser …!) Wohr is, dat de Minschen ok nich jümmers de Wohrheet seggt. Hör di uns´ Politikers an!
Klor is mal: KI is dor. Un wi mööt all kieken, woans wi dormit umgaht.
Un dat hett mi [U.G.] as Plattsnacker baff makt: Vör een Johr eerst kunnst du mit KI över Plattdüütsch nix warrn. Dat weer Murks, wat dor rutkeem. – Man nu is ok dat al wedder anners: KI lehrt so gau dorto, dat du meenst, de Draht springt di ut de Mütz! Sogor bi dat Leeder-Maken kann dat een Hölp ween. Du muttst di blots an de Regel halen: Wenn du KI brukt hest, denn schallst du dat ok naseggen. Is doch klor: Wenn du en Text verfaatst so as en Dokterarbeit; denn schriffst du nich bi en annern af! Orrer: Du musst dat orntlich zitieren!
Dor landt wi wedder bi de Verantworten un Regeln: Wenn de Minschen man all an sik hoolt, denn kunn KI en gootes Warktüüg ween. Hoolt sik all ande Regeln?
TEXT: ULI GRÖHN

XXX

So. Un dat heff ik mi sülven överleggt.
Un nu – dorna – heff ik KI fragt: Kannst du mi en plattdüütschen Text schriewen över uns´ Leven mit KI? Un schriew ok wat över den Gebruuk vun Platt dorto!
[Hett 1 Sekund duert, denn weer „he/se“ trech. – Ik heff dat denn so kopiert un NICH redigiert.]

XXX

Uns Leven mit de KI – Hölper oder Meester?
Vundaag snackt jedereen över „KI“ – Künstliche Intelligenz. Dat klingt na Tokunft, na Science-Fiction, aver de Wohrheit is: De KI is al midden mank uns. Wenn wi op dat Smartphone kiekt, Musik strömt oder uns den Weg wisen laat, stickt dor rekent Verstand achter. Aver wat maakt dat mit uns?
Op de een Siet is de KI en fixen Hölper. Se nimmt uns de swonsche Arbeit af, fittjert grote Datenmengen dör un kann sülven Texten schrieven oder Biller malen. In de Medizin helpt se, Krankheiten fröh to finnen. Dat is as en Schipp, dat mit ’n modernsten Kompass op’n richtigen Kurs höllt. Wi spaart Tiet un de Alldag löppt faken lichter.
Aver dor is ok dat Wohrschau-Schild. Wenn Maschinen jümmer mehr sülvststännig denkt, wat blifft denn för uns Minschen över? Löppt uns dat Handwark weg? Verleert wi de Lust, sülven natedenken? Un wokeen weet naher noch, wat echt is un wat man bloot ut’n Computer kümmt? Dat Gefähr is, dat wi uns to dull op de Maschinen verlaten un dat egene Denken verlernt.
De KI is en wunnerbor Warktüüch, aver se dröff nich de Meester weern. Dat Geföhl, de Kreativität un de gesunde Minschenverstand, dat sünd Saken, de keen Rechner op de Welt larnen kann. De Tokunft liggt in uns Hand: Wi mööt de KI klauk bruken, aver dat Stüerrad dröffen wi nich ut de Hand geven.
Nu kann de KI sogaar bi de plattdüütsche Sprak helpen. Se verstaht un översett unse Sprak un sorgt dorför, dat Platt in de digitale Welt nich vergeten warrt. Doch am Enn bruukt dat de Minschen, de Platt snackt un ehr Leven inblaast – denn dat Hart vun en Sprak harr keen Computer.
TEXT: KI-GENEREERT